ساخت زیرنویس فارسی برای ویدیو: راهنمای فایل SRT

چرا زیرنویس، دیگر اختیاری نیست

سه دلیل، به‌ترتیب اهمیت:

• تماشای بی‌صدا. ویدیو در فید، در مترو، سر کار و کنار آدم خوابیده باز می‌شود. بدون زیرنویس، چند ثانیه‌ی اول تو حرام است.
• دسترس‌پذیری. برای کسی که کم‌شنواست، زیرنویس یک امکان جانبی نیست؛ تنها راه استفاده از محتوای توست.
• پیدا شدن. متن زیرنویس، متنی است که موتور جست‌وجو می‌تواند بخواند. یک ویدیوی بدون متن، برای جست‌وجو تقریباً نامرئی است.

فایل SRT دقیقاً چیست؟

SRT یک فایل متنی ساده است که می‌گوید هر جمله از چه ثانیه‌ای تا چه ثانیه‌ای روی تصویر بماند. ساختارش همین چهار خطِ تکرارشونده است:

1
    00:00:00,480 --> 00:00:03,120
    سلام، توی این ویدیو درباره‌ی زیرنویس حرف می‌زنیم

    2
    00:00:03,300 --> 00:00:06,900
    اول ببینیم فایل SRT چه شکلی است

شماره‌ی قطعه، بازه‌ی زمانی با فرمت ساعت:دقیقه:ثانیه,میلی‌ثانیه، متن، و یک خط خالی. همین. چون متنی است، با هر ویرایشگر ساده‌ای قابل اصلاح است — و همین سادگی دلیل این است که تقریباً همه‌ی پخش‌کننده‌ها و پلتفرم‌ها می‌شناسندش.

ساخت زیرنویس فارسی، قدم‌به‌قدم

1. صدای ویدیو را جدا کن. نویسا فایل صوتی می‌گیرد (MP3، WAV، M4A، OGG). در بیشتر برنامه‌های تدوین موبایل و دسکتاپ، گزینه‌ی خروجی فقط صدا وجود دارد؛ اگر ویدیو کوتاه است، ساده‌ترین راه گرفتن خروجی صوتی از همان پروژه‌ی تدوین است.
2. فایل صوتی را به نویسا بده — از منوی اشتراک‌گذاری یا گزینه‌ی آپلود.
3. متن زمان‌بندی‌شده را بگیر. هر جمله زمان خودش را دارد؛ همین زمان‌ها هستند که SRT از رویشان ساخته می‌شود.
4. خروجی SRT بگیر. از بخش فرستادن، گزینه‌ی زیرنویس را انتخاب کن.
5. یک بار با ویدیو نگاهش کن. نود درصد کار تمام است؛ ده درصد باقی‌مانده همین بازبینی است.

ویرایش و تنظیم زمان‌بندی

SRT را با هر ویرایشگر متنی باز کن. سه اصلاح رایج:

• جمله‌ی بلند را بشکن. اگر یک قطعه بیشتر از دو خط شد، به دو قطعه تقسیمش کن و بازه‌ی زمانی را بین‌شان تقسیم کن.
• زیرنویسِ زودگذر را بلندتر کن. کمتر از یک ثانیه، عملاً خوانده نمی‌شود.
• اسم‌های خاص را چک کن. اسم آدم‌ها، برندها و اصطلاح‌های تخصصی، همان‌هایی هستند که بیشترین احتمال خطا را دارند.

اگر کل زیرنویس چند صدم ثانیه جلو یا عقب است، بیشتر پخش‌کننده‌ها و برنامه‌های تدوین گزینه‌ی جابه‌جایی کلی زمان‌بندی دارند؛ لازم نیست تک‌تک قطعه‌ها را دست بزنی.

یوتیوب، آپارات و اینستاگرام

پلتفرم‌ها دو دسته‌اند و رفتارشان با زیرنویس فرق دارد:

• آن‌هایی که فایل زیرنویس می‌پذیرند — مثل یوتیوب و آپارات. فایل SRT را کنار ویدیو آپلود می‌کنی و بیننده می‌تواند روشن و خاموشش کند. این حالت بهترین است، چون متن هم برای بیننده و هم برای موتور جست‌وجو خوانا می‌ماند.
• آن‌هایی که فایل نمی‌گیرند — مثل استوری و ریلز اینستاگرام. این‌ها معمولاً زیرنویس خودکار خودشان را دارند، اما اگر متن دقیق و ویرایش‌شده‌ی خودت را می‌خواهی، باید در برنامه‌ی تدوین، زیرنویس را روی تصویر بسوزانی (به آن hardsub می‌گویند).

امکانات پلتفرم‌ها تغییر می‌کند؛ این تقسیم‌بندی وضعیت زمان نوشتن این مطلب است، اما اصل ماجرا ثابت می‌ماند: اگر فایل SRT را داشته باشی، برای هر دو حالت آماده‌ای.

شش قاعده‌ی زیرنویس خوب

1. حداکثر دو خط در هر قطعه.
2. حدود ۳۵ تا ۴۲ کاراکتر در هر خط؛ بیشتر از این، چشم دنبال نمی‌کند.
3. هر قطعه دست‌کم یک ثانیه و حداکثر حدود شش ثانیه روی تصویر بماند.
4. خط را سر مرز معنایی بشکن، نه وسط ترکیب اضافه.
5. زیرنویس با صدا هم‌زمان شروع شود، نه پیش از آن.
6. اعداد و اسم‌ها را همان‌طور بنویس که خوانده می‌شوند؛ زیرنویس، متن سند نیست.

از زیرنویس تا مقاله

وقتی متن کامل ویدیو را داری، فقط زیرنویس نساخته‌ای. همان متن می‌تواند به یک پست وبلاگ، چند کپشن، یا فهرست نکته‌های ویدیو تبدیل شود — و نویسا کنار متن، خلاصه‌ی چندخطی و فهرست کارها را هم می‌سازد. برای فایل‌های طولانی‌تر مثل پادکست و وبینار، راهنمای پیاده‌سازی فایل صوتی مسیر کامل‌تری را نشان می‌دهد.